legal_solutions_niegodnosc_dziedziczenia

Niegodność dziedziczenia

legal_solutions_niegodnosc_dziedziczenia

 

Majątek po zmarłym najczęściej dziedziczą osoby najbliższe na podstawie ustawy, lub testamentu. Zdarza się jednak, że spadkobierca może zostać pozbawiony prawa do spadku po zmarłym. Sytuacja taka będzie miała miejsce, gdy spadkobierca zostanie uznany za niegodnego dziedziczenia. Legal Solutions rozwiewa wątpliwości.

1. Kiedy spadkobierca może zostać uznany za niegodnego dziedziczenia? 

Niegodnym dziedziczenia może zostać uznany spadkobierca, jeśli:

  • dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy,
  • podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności,
  • umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego.

Wskazany katalog przyczyn jest zamknięty. Nie jest możliwym więc żądanie uznania za niegodnego z innych względów.

2. Jak rozumieć należy pojęcie ciężkiego umyślnego przestępstwa przeciwko spadkodawcy?

Pojęcie „ciężkiego przestępstwa” nie jest znane ustawie karnej. Sąd orzekający każdorazowo bada czy zachowanie spadkobiercy oraz skutki nim wywołane noszą znamiona ciężkiego przestępstwa czy są tej cechy pozbawione. Przestępstwo może być zarówno występkiem jak i zbrodnią. Jak wynika natomiast z wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 14 czerwca 2000 r. sygn. akt I ACa 262/00 pojęcie „ciężkiego przestępstwa” nie jest tożsame z pojęciem zbrodni. W konkretnych okolicznościach, ciężkim przestępstwem może się okazać także czyn uznany za występek. Dla samego uznania za niegodnego dziedziczenia nie jest wymagany wyrok skazujący sądu karnego. Sąd cywilny sam może orzec o tym czy zachowanie sprawcy nosiło cechy pozwalające uznać, że spadkobierca jest niegodny dziedziczenia.

Obrazowo, więc można stwierdzić, że niegodnym dziedziczenia jest ten, kto wskutek własnego niezgodnego z prawem działania lub zaniechania okazał się osobą niezasługującą na udział w spadku po danym spadkodawcy.

3. Kto może żądać uznania za niegodnego dziedziczenia?

Żądać uznania za niegodnego dziedziczenia może żądać każdy, kto ma w tym interes. Na tle takiego uregulowania dopuścić, zatem należy możliwość wytoczenia powództwa o uznanie za niegodnego dziedziczenia przez każdą osobę zainteresowaną w stwierdzeniu niegodności dziedziczenia danego spadkobiercy, w tym np. przez osobę należącą do spadkobierców ustawowych danego spadkodawcy.

4. Kiedy należy wystąpić z żądaniem uznania za niegodnego dziedziczenia i jakie są skutki uznania za niegodnego dziedziczenia?

Z żądaniem uznania za niegodnego dziedziczenia, można wystąpić w ciągu roku od dnia w którym dowiedzieliśmy się o przyczynie niegodności, nie później jednak niż przed upływem trzech lat od otwarcia spadku.

Skutkiem uznania za niegodnego jest wyłączenie spadkobiercy od dziedziczenia, tak jakby nie dożył on otwarcia spadku, czyli śmierci spadkodawcy. Skutek ten dotyczy wyłącznie spadkobiercy uznanego za niegodnego dziedziczenia, nie dotyczy zstępnych tego spadkobiercy.

Należy dodatkowo pamiętać, że spadkobierca nie może zostać uznany za niegodnego, jeśli spadkodawca mu przebaczył. Spadkodawca nie musi mieć przy tym pełnej zdolności do czynności prawnych, przebaczenie musi jednak nastąpić z dostatecznym rozeznaniem. Przebaczenie nie musi być dokonane w żadnej szczególnej formie, może ono być wyrażone przez każde zachowanie się spadkodawcy ujawniające zamiar przebaczenia spadkobiercy niegodnemu w sposób zarówno wyraźny jak i dorozumiały. Nie jest jednak możliwe przebaczenie przez spadkodawcę na przyszłość innych potencjalnie mogących wystąpić w praktyce zachowań spadkobiercy.

Więcej informacji:

Konsultant Legal Solutions, Prawnik Katarzyna Węglarz
k.węglarz@legal-solutions.pl

logo-footer